Δέντρο μεταξόνημα (Ceiba speciosa). Ανθη και καρπός

Δέντρο μεταξόνημα - Ceiba speciosa

Η Ceiba speciosa, το δέντρο μεταξόνημα (πρώην Chorisia speciosa), είναι ένα είδος φυλλοβόλου δέντρου που είναι ιθαγενές στα τροπικά και υποτροπικά δάση της Νότιας Αμερικής. Ανήκει στην ίδια υποοικογένεια με το μπαομπάμπ, το είδος Bombax ceiba και άλλα δέντρα καπόκ. Το φυτό συλλέγεται από την άγρια ​​φύση κυρίως για το νήμα σπόρων του, το οποίο χρησιμοποιείται ως υλικό γέμισης. Συχνά καλλιεργείται ως καλλωπιστικό, και εκτιμάται ιδιαίτερα για την εντυπωσιακή ανθοφορία του.

Αυτό το δέντρο μετακινήθηκε πρόσφατα από ορισμένους ειδικούς από την οικογένεια Bombacaceae στην οικογένεια Malvaceae και μετονομάστηκε από Chorisia speciosa σε Ceiba speciosa. Ο ιβίσκος ανήκει στην οικογένεια μολόχας (το δέντρο μεταξόνημα  και ο ιβίσκος έχουν παρόμοια άνθη) και το δέντρο Kapok ανήκει στο γένος Ceiba (το δέντρο μεταξόνημα και το kapok έχουν και τα δύο μεταξωτό νήμα στους λοβούς των σπόρων). Το RHS εξακολουθεί να αναγνωρίζει το Chorisia ως το όνομα του γένους.

Το όνομα του γένους τιμά τον βοτανικό καλλιτέχνη Ludwig (Louis) Choris (1795-1828). Το συγκεκριμένο επίθετο (speciosa) σημαίνει επιδεικτικός.

Η φυσική εξάπλωση του δέντρου μεταξόνημα βρίσκεται στα βορειοανατολικά της Αργεντινής, ανατολικά της Βολιβίας, της Παραγουάης, της Ουρουγουάης και της νότιας Βραζιλίας. Είναι ανθεκτικό στην ξηρασία και το μέτριο κρύο. Είναι ένα κωνικό ταχέως αναπτυσσόμενο φυλλοβόλο δέντρο με με πυκνή, πλατιά κόμη και κάπως ακανόνιστη διακλάδωση. Αναπτύσσεται γρήγορα σε εκρήξεις όταν υπάρχει άφθονο νερό και μερικές φορές φτάνει σε ύψος άνω των 25 μέτρων. Ο κορμός του έχει σχήμα μπουκαλιού, γενικά διογκωμένος στο κάτω τρίτο του, με περίμετρο έως 2 μέτρα και διάμετρο 80 - 120 εκατοστά. Ο κορμός είναι γεμάτος με μεγάλα, αιχμηρά, κωνικά αγκάθια που αποτρέπουν τα άγρια ​​ζώα από το να σκαρφαλώνουν στα δέντρα. Στα νεότερα δέντρα, ο κορμός είναι πράσινος λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς του σε χλωροφύλλη, η οποία τον καθιστά ικανό να εκτελεί φωτοσύνθεση όταν απουσιάζουν φύλλα. Με την ηλικία γίνεται γκρι.

Τα κλαδιά τείνουν να είναι οριζόντια και επίσης καλύπτονται με αγκάθια. Τα κλαδιά έχουν ένα σύνθετο φύλλο με παλαμοειδή δομή. Κάθε παλαμοειδές, σύνθετο, ανοιχτό πράσινο φύλλο έχει 5-7 οδοντωτά, λογχοειδή φυλλάρια που φτάνουν σε μήκος έως και 12,5 εκατοστά. Τα φύλλα συνήθως πέφτουν το φθινόπωρο πριν ανθίσει αυτό το δέντρο.

Τα άνθη είναι αρκετά επιδεικτικά, με ροζ έως ροζ-μωβ πέταλα με κρεμώδη λευκά έως κιτρινωπά-λευκά στίγματα. Έχουν διάμετρο 10 έως 15 εκατοστά και το σχήμα τους είναι επιφανειακά παρόμοιο με τα άνθη του ιβίσκου. Το νέκταρ τους είναι γνωστό ότι προσελκύει έντομα επικονιαστές και κολίβρια. Τα άνθη του C. speciosa ανθίζουν μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου (στο νότιο ημισφαίριο που το φιλοξενεί), αλλά μπορεί να ανθίσει και άλλες εποχές του χρόνου, ακόμη και μέχρι τον Νοέμβριο στη Φλόριντα. Τα άνθη του συγγενικού C. chodatii έχουν παρόμοιο σχήμα και μέγεθος, αλλά το χρώμα τους κυμαίνεται από κρεμώδη λευκά κέντρα έως κίτρινες άκρες. Ως φυλλοβόλο δέντρο, είναι εντελώς γυμνό από φύλλα και άνθη κατά τους χειμερινούς μήνες, ειδικά όταν αναπτύσσεται εκτός του γηγενούς νοτιοαμερικανικού οικοτόπου του.

Τα άνθη ακολουθούνται από καρπούς  Οι καρποί είναι λιγνώδεις ωοειδείς κάψουλες, σε σχήμα αχλαδιού, μήκους 20 εκατοστών, γεμάτες με σπόρους ενσωματωμένους σε μεταξωτό λευκό νήμα (εξ ου και η κοινή ονομασία του δέντρου - δέντρο μεταξόνημα). Οι κάψουλες ανοίγουν την άνοιξη όταν ωριμάζουν, απελευθερώνοντας τους σπόρους στον άνεμο. Αυτός ο καρπός σπάνια φυτρώνει σε δέντρα που καλλιεργούνται εκτός τροπικών περιοχών.

Το «βαμβάκι» (νήμα σπόρων) μέσα στις κάψουλες, αν και όχι τόσο καλής ποιότητας όσο αυτό του δέντρου καπόκ, έχει χρησιμοποιηθεί ως γέμιση σε μαξιλάρια. Αυτό το φυτό παράγει μια ίνα από την οποία παράγονται υφές που μοιάζουν πολύ με το μετάξι στη λάμψη, τη λεπτότητα και την ευκαμψία τους, ώστε να διακρίνονται μόλις από αυτό.

Από τους σπόρους, είναι δυνατή η λήψη φυτικού ελαίου.

Το ξύλο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή την κατασκευή κανό, γούρνες, ξύλινες γυάλες, τσόκαρα, κουτιά κ.λπ. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ως πηγή κυτταρίνης. ως ξυλοπολτός και για την κατασκευή χαρτιού.

Ο φλοιός έχει χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή σχοινιών. Από τους σπόρους, είναι δυνατή η λήψη φυτικού ελαίου (τόσο βρώσιμου όσο και βιομηχανικά χρήσιμου).

Το Ceiba speciosa καλλιεργείται κυρίως για καλλωπιστικούς σκοπούς. Εκτός ιδιωτικών κήπων σε όλο τον κόσμο, συχνά φυτεύεται κατά μήκος αστικών δρόμων σε υποτροπικές περιοχές όπως στην Ισπανία, τη Νότια Αφρική, την Αυστραλία, τη βόρεια Νέα Ζηλανδία και τις νότιες ΗΠΑ, αν και οι αγκαθωτοί κορμοί και τα κλαδιά του απαιτούν τη δημιουργία ζωνών ασφαλείας γύρω από το δέντρο, προκειμένου να προστατεύονται οι άνθρωποι και τα οικόσιτα ζώα από τα αγκάθια του.

Το Ceiba speciosa προστίθεται σε ορισμένες εκδοχές του παραισθησιογόνου ποτού Ayahuasca.

Πηγή:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ceiba_speciosa
https://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Ceiba%20speciosa
https://plantfinder.mobot.org/
PlantFinderDetails.aspx?taxonid=458008&isprofile=0&hf=5